Rond de eeuwwisseling telde Nederland ongeveer 1.350 vergunde seksbedrijven. Twintig jaar later waren dat er nog zo’n 250 — een daling van ruim tachtig procent. In Dijk en Waard mogen er hooguit twee zijn. Toch is de branche zelf niet in dezelfde mate gekrompen. Hij is vooral verhuisd naar plekken waar geen vergunning aan te pas komt.

Geen sluitingen, maar aflopende vergunningen

Die terugloop is zelden het gevolg van handhaving geweest. Gemeenten sloten nauwelijks bedrijven; ze gaven na verloop van tijd simpelweg geen nieuwe vergunningen meer af. Criminoloog Rodney Haan van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid noemde dat eerder een uitsterfconstructie: vergunningen zijn schaars, gelden vaak maar drie tot vijf jaar en worden niet vanzelfsprekend verlengd.

Raamprostitutie is inmiddels nog in een handvol gemeenten toegestaan. In 2000 waren dat er twaalf, twee decennia later tien. Ongeveer de helft van de Nederlandse gemeenten heeft überhaupt beleid op papier gezet over de seksbranche.

Wat de regels in Dijk en Waard zeggen

Ook hier is het aantal begrensd. Artikel 3:5 van de plaatselijke verordening bepaalt dat er voor maximaal twee seksbedrijven vergunning kan worden verleend, raamprostitutie uitgezonderd. Artikel 3:3 verbiedt het uitoefenen van een seksbedrijf zonder vergunning en beperkt de looptijd daarvan tot drie jaar, eenmaal te verlengen.

Dat is een aanzienlijk strakker kader dan in de grote steden, en het verklaart waarom er in deze regio nauwelijks zichtbaar aanbod is. Wat niet betekent dat er geen vraag is — die verplaatst zich naar Alkmaar, naar Amsterdam, of naar het internet.

27.000 advertenties in één jaar

Hoe groot dat laatste deel is, bleek uit onderzoek dat het WODC in 2022 publiceerde over de branche in 2020 en 2021. Op de advertentiewebsites die de onderzoekers volgden werden in één jaar tijd ruim 27.000 unieke advertenties geplaatst. Het aantal seksadvertentie-sites in Nederland is in diezelfde periode toegenomen, van enkele grote partijen naar een breder veld van kleinere platforms.

Die verschuiving maakt de branche niet kleiner, maar wel minder zichtbaar. Een vergund pand staat in een register en krijgt controle over de vloer. Een advertentie staat op een server, noemt zelden een adres en is binnen een minuut verplaatst.

Landelijke regels laten op zich wachten

Een landelijk kader had daar verandering in moeten brengen. De Wet regulering sekswerk ligt sinds januari 2021 bij de Tweede Kamer en is er ruim vijf jaar later nog altijd niet doorheen. In mei van dit jaar liet het kabinet weten de landelijke regels op onderdelen te willen aanpassen, waaronder een verhoging van de minimumleeftijd naar 21 jaar.

Zolang dat niet rond is, blijft het beeld versnipperd: honderden gemeenten met eigen verordeningen, een handvol vergunde bedrijven, en een online markt die zich van gemeentegrenzen weinig aantrekt.